Waarom spreken we in de medische wereld zo moeilijk over seksualiteit?

Het was een zonnige dag in Den Haag, locatie het oude Leyenburg ziekenhuis. Als uroloog in opleiding had ik een cystoscopie programma. Dat is een onderzoek waarbij je met een kijker in de blaas van een patiënt kijkt.

De vrouw had plasproblemen, moest vaak naar het toilet en had moeite met het ophouden. Tijdens het onderzoek in een gynaecologische stoel kijk je in de blaas of er oorzaken te vinden zijn die deze klachten kunnen verklaren.

Toen ik de kijker via de plasbuis in de blaas stopte, merkte ik dat de zij volledig afwezig werd. Het leek of ze volledig van de wereld af was. Ik was verbaasd en overdonderd door haar reactie en vroeg wat er aan de hand was.

Op dat moment vertelde ze dat ze in het verleden slachtoffer was van seksueel misbruik. Onervaren met de problematiek spreek je onwennig over het onderwerp. Wel dacht ik gelijk ‘waarom hebben we hier niet eerder naar gevraagd tijdens het eerste gesprek op de poli, dan hadden we dit moment mogelijk kunnen voorkomen.’

Enkele dagen daarna belde ik haar op met de vraag hoe het ging. In dat gesprek vertelde ze me dat het goed was dat ik belde, want ze stond op het punt om haar polsen door te snijden. Ze bleek ook een borderline persoonlijkheidsprobleem te hebben.

Verward door de impact van het niet vragen naar seksualiteitsproblemen, en in dit geval naar seksueel misbruik, ben ik in eerste instantie een seksuologie opleiding gaan volgen en me steeds meer gaan interesseren in de vraag “Waarom spreken we in de medische wereld zo moeilijk over seksualiteit?”

Die ene patiënt, ik ben helaas haar naam en gezicht vergeten, heeft mijn onderzoeksloopbaan volledig bepaald. Mijn doel is dat iedere patiënt, onafhankelijk bij welke dokter hij of zij ook komt, de gelegenheid moet krijgen om seksualiteit bespreekbaar te kunnen maken. Zeker als zijn of haar seksualiteit als gevolg van ziekte wordt veranderd.

Inmiddels zijn we jaren verder en is er veel onderzoek gedaan. De gedachte dat elke dokter over seksualiteit kan praten heb ik al lang losgelaten. Het is een zoektocht waarbij media zoals dit, een blog, een van de mogelijkheden is. In de informatie rondom ziekte en seksualiteit kunnen we grote stappen maken.

Om dit te verwezenlijken zijn we de stichting Sick and Sex gestart, die probeert seksualiteit in de gezondheidszorg beter bespreekbaar te maken. Met informatiefilmpjes proberen we, over specifieke seksuele problemen die bij bepaalde ziektebeelden kunnen horen, patiënten een beter inzicht te geven waarmee ze kunnen worden geconfronteerd.

Denk aan vragen als: Wat kan en mag je nog na een hartinfarct? Hoe ga je met het gevoel om als patiënt dat je van je kanker bent genezen maar je geen erectie meer kan hebben? Hoe ga je om met het feit dat je lichaam er anders uit ziet als gevolg van een operatie? Hoe communiceer je dit met je partner die vaak in de gezondheidszorg wordt vergeten? Welke behandelmogelijkheden zijn er, waar haal je de juiste informatie vandaan?

De zoektocht naar nieuwe mogelijkheden, en vooral creatief omgaan met de vraag hoe we patiënten kunnen bereiken, houdt mij dagelijks bezig. Vele gesprekken met patiënten en partners en patiëntenorganisaties geven veel inzicht.

Ik had recent een partner van een prostaatkanker patiënt, die als gevolg van het verwijderen van zijn prostaat erectieklachten had gekregen. In eerste instantie kwam hij alleen maar nam op mijn verzoek zijn partner mee voor seksuologische behandeling. Ik voelde in het begin een weerstand bij haar om het onderwerp bespreekbaar te maken.

In de daaropvolgende sessies verdween heel langzaam dat gevoel. Aan het einde van de behandeling vroeg ik aan beiden of ze me nog iets wilden vertellen over de afgelopen gesprekken. De vrouw vertelde dat ze het in het begin moeilijk vond om dit intieme onderwerp met een derde persoon te bespreken, ze zag het ook een beetje als het falen van de liefde tussen beiden.

Dit zou best een reden kunnen zijn waarom we toch regelmatig mannen alleen op het spreekuur zien. De volgende stap kan zijn dat we een filmpje maken om vrouwen te vertellen dat dit een normaal gevoel kan zijn, waardoor er een drempel is om mee te gaan met je partner, en dat meerdere vrouwen dat ook soms zo ervaren.

Als je als patiënt of partner je in een verhaal herkent, kan dat al zeer troostend zijn en erkenning geven dat je dit zo mag voelen. Dit laatste kan de basis zijn voor verwerking maar ook tot gesprekken tussen partners. Het zullen vele kleine stapjes zijn die hopelijk uiteindelijk mijn droom zal laten uitkomen: Voor iedereen tijdens of na ziekte beschikbare seksuologische en relationele zorg. Het is een mooie zoektocht.

Gastblog van Henk Elzevier, uroloog en seksuoloog bij het Leids Universitair Medisch Centrum en voorzitter Stichting Sick and Sex.

Foto komt uit de collectie van Jet Rood.

Auteur: Mary

Mijn bio op twitter is aardig volledig: Kritisch, Nieuwsgierig, Moeder, Behulpzaam, Humor, Gehuwd, Regelaar, Spontaan, Flapuit, Creatieve geest, Ideeënbrein, Blogger, #twittertaalgids en oh ja ook nog: a-technisch ben ik.

Deel dit bericht op

7 Reacties

  1. Het zou dus het beste zijn dat iedere uroloog of gynaecoloog daarnaast ook seksuoloog moet zijn. Dan kan je mensen naast de medische onderzoeken meer begrijpen en aandacht geven aan die seksuele problemen.Als patiënten dat weten dan durven ze meer aan de arts te vragen en dat lijkt mij een goede combinatie bij deze specialisten.Vaak durven mensen anders niet met hun seksuele problemen naar buiten te komen!

    Reageer
    • Beste Jeanne
      Ik denk dat niet iedere gynaecoloog en uroloog ook seksuoloog hoeft te zijn. Wat vooral belangrijk is dat in de organisatie deze zorg is verankerd. Niet iedere uroloog of gynaecoloog kan dit namelijk. Daarnaast zoeken wij met Sickandsex vooral ook mogelijkheden om informatie op een andere manier te geven denk aan youtube filmpjes over het onderwerp. Zie bv https://www.youtube.com/watch?v=4r0KV7JSU2I&t=7s waar Aart Beekman een mooi verhaal verteld over seksualiteit en intimiteit en hart en vaatziekte. Vooral goede en objectieve informatie zou makkelijk te vinden moeten zijn op het internet. Tevens moet het duidelijker worden welke dokter meer gespecialiseerd is in dit onderwerp. Dit zou inderdaad de drempel kunnen verlagen. Wat ook een belangrijk iets is dat seksuologische zorg veelal niet wordt vergoed (lastig puntje) dus dat is ook nog een belangrijk onderwerp om aandacht voor te hebben. Bedankt voor je reactie

      Reageer
  2. Bedankt voor de uitleg en zover wist ik het niet (vergoeding).Heb zelf op Cardiologie gewerkt en gemerkt dat mensen na infarct ook grote behoefte hebben om uitleg te krijgen over wat ze wel of niet mogen na infarct, dus ook op seksueel gebied.Inderdaad goed dat je nu ook op internet(youtube) die uitleg kan vinden!

    Reageer
  3. Het lijkt mij een weerslag van een maatschappelijk gebeuren, wat je terugvindt bij onder andere artsen.
    Als de arts er wel over spreekt, kan het geweldig afschrikwekkend werken voor patiënten die hier nooit over gaan praten.
    Een arts moet het kunnen, en dan aanvoelen.

    Reageer
    • beste Ineke
      Ik ben het helemaal eens met je. Er moet een veilige omgeving zijn. Vaak bepaald de vraag hoe die gesteld wordt welke ruimte je ervaart als patiënt. Je kan met een vraag die de patiënt zelf de ruimte geeft om er over te praten seksualiteit goed bespreekbaar maken. Maar dat is inderdaad wel de kunst. Dat kan helaas niet iedereen. Daarom zijn we op zoek naar mogelijkheden om ook op andere manieren de informatie te kunnen geven. Dank voor je reactie Henk Elzevier

      Reageer
  4. Ik zou willen dat het echt anders ging…heb het als partner van man met testiskanker en uitzaaiing twee keer ter sprake gebracht maar voel me niet gehoord…nu weer wachten tot de volgende controle …

    Reageer
  5. Beste Maggie
    Jouw openhartige reactie laat zien dat het bespreekbaarmaken van seksualiteit en intimiteit een lastig onderwerp is in de gezondheidszorg. Mocht het bij het volgende consult weer niet lukken bij je arts, niet iedere arts kan het namelijk, maak dan met je partner een keer een afspraak bij mij op de poli. Wil je daar niet zo lang op wachten dan kan dat ook eerder. Daarnaast kan ik je voor informatie ook de website https://kankerenseks.nl aanbevelen.
    Jullie zijn dus van harte welkom, in het LUMC op de polikliniek urologie.
    Vriendelijke groet
    Henk Elzevier

    Reageer

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *