Hoe herken je een narcist?

Heb je iemand ontmoet en twijfel je of je (weer) met een narcist te maken hebt?

Wees alert wanneer je de onderstaande punten herkent:

*Slachtofferrol: narcisten vertellen graag over hun vele ‘problemen’ zodat jij hen helpt. Als een pion op een spelbord plaatsen ze jou precies daar waar ze je willen hebben, zodat je hen op weg helpt naar hun doelen. Doel bereikt?

Dan kloppen ze zichzelf op de borst en ‘weten’ niet eens meer dat jij eraan hebt bijgedragen. Als je merkt dat iemand steeds maar weer medelijden bij je opwekt, hoe overtuigend zijn of haar verhaal ook mag zijn, dan is de kans groot dat je vooral wordt gebruikt in plaats van geliefd. Onthoud dat je niemand iets verplicht bent en dat je geen hulpverlener bent.

*Projectie: alles wat narcisten bij zichzelf niet willen zien, projecteren ze op jou. Ze geven jou de schuld van iets wat ze zelf verkeerd gedaan hebben of noemen jou egoïstisch en onbetrouwbaar zonder reden. Dit is iets wat je niet zo snel opmerkt, omdat niet iedereen weet wat projectie is en omdat het bijbehorende toneelstukje nogal overtuigend kan zijn. Wees alert wanneer je beschuldigd wordt van allerlei zaken waarin je jezelf niet direct herkent. Twijfel je? Neem je twijfel dan serieus, en geef de ander nooit zomaar het voordeel van de twijfel.

*Zwart-wit denken: narcisten kunnen iets of iemand alleen maar fantastisch of afschuwelijk vinden; daartussenin is niets. Doe jij maar één klein dingetje verkeerd, dan ben je meteen het slechtste mens op aarde. Vooral in het begin van de relatie vinden ze je nog fantastisch en kunnen ze flink hard van stapel lopen door zich bijvoorbeeld direct te willen settelen. Maar kom je te dichtbij, dan duwen ze je weer weg, totdat ze je weer nodig hebben voor iets, en zo herhaalt deze cyclus zich voortdurend. Het is het mechanisme van aantrekken en afstoten, oftewel opslokken en uitspugen. Merk je dat dit zich voordoet in je nog prille relatie, ren dan zo snel mogelijk weg! Laat je niet verleiden door de mooie momenten, want die zijn niet écht en kunnen zo weer omslaan.

*Realiteitswijziging: zoals de narcist het ziet, zo is het, en niet anders. Narcisten praten recht wat krom is en geven er een dusdanige draai aan dat je iets wat je voor onmogelijk hield nu gewoon gelooft. Merk je dat iemand je steeds weer weet te overtuigen van iets waar je zelf altijd heel anders over dacht? Begin je anders naar allerlei zaken te kijken? Noteer deze dingen dan eens om weer met beide benen op de grond te komen. Dat iedereen een ander gezichtspunt heeft, is normaal, net als dat iemand je aan het denken kan zetten, maar dat iemand je zodanig weet te beïnvloeden dat je een ander mens lijkt te worden, is niet normaal.

*Soms interpreteer je bepaalde eigenschappen verkeerd: de narcist claimt je enorm, maar overtuigt je ervan dat dit een teken van liefde is. Als je van iemand houdt, wil je daar toch 24/7 bij zijn? De narcist is arrogant, maar door de roze bril van verliefdheid zie je dit voor zelfverzekerdheid en assertiviteit aan. De narcist is een betweter, maar dat komt nu eenmaal door een hoge intelligentie. De narcist spot met alles en iedereen, maar dat is gewoon ‘humor’. De narcist toont zich kil en wantrouwend en vindt zichzelf een slachtoffer, maar ach, dat komt door een traumatisch verleden en is slechts zelfbescherming. Nogmaals: wees realistisch en geef iemand niet zomaar het voordeel van de twijfel. Het lijkt vleiend als iemand constant bij je wil zijn, maar het is respectloos als jij daardoor geen ruimte meer overhoudt voor andere dingen in je leven.

Het is overigens een misverstand dat je een narcist altijd herkent aan een opgeblazen ego dat graag in de schijnwerpers staat. Er bestaat namelijk een grandioze en een kwetsbare narcist (en een narcist die een combinatie van beiden is). Bij grandioze narcisten spat de grandiositeit ervan af. Dit zijn die personen die een gladde indruk maken, maar wat je snel weer vergeet doordat ze zo sympathiek en charmant zijn. Kwetsbare narcisten lopen niet echt met hun grandiositeit te koop. Bij hen merk je het minder gauw op, maar ook zij zijn erop uit om jou een slecht gevoel over jezelf te geven om zichzelf beter te voelen. De grandioze narcist zal bijvoorbeeld eerder letterlijk zeggen wat er mis met jou is of letterlijk eisen dat je gehoorzaamt, terwijl de kwetsbare narcist dit eerder op subtiele wijze zal laten doorschemeren.

En die spiegel waar narcisten zo graag in kijken? Ja, ze zijn zeker dol op zichzelf! Beter gezegd: op hun grandioze fantasiebeeld van zichzelf. Maar het zijn lang niet altijd ijdeltuiten die hun uiterlijk tot in de puntjes willen perfectioneren. Ze kunnen op allerlei manieren laten merken dat ze beter zijn dan anderen; via hun uiterlijk, maar ook via hun intelligentie, prestaties of het bekleden van een bepaalde rol.

Voel je om de een of andere reden dat er iets niet klopt aan iemand, luister dan naar dat gevoel. Vaak gaan we daaraan voorbij omdat we het gevoel niet kunnen plaatsen. Maar dát je het voelt, zegt al meer dan genoeg!

In mijn boek ‘De narcistische wereld ontvlucht’ ga ik nog veel dieper in op alle kenmerken van narcistisch gedrag. Op mijn website kun je alvast het inkijkexemplaar lezen.

Gastblog van Jasmijn Couwenberg.

Foto komt uit de collectie van Miek Koopmans.

Auteur: Mary

Mijn bio op twitter is aardig volledig: Kritisch, Nieuwsgierig, Moeder, Behulpzaam, Humor, Gehuwd, Regelaar, Spontaan, Flapuit, Creatieve geest, Ideeënbrein, Blogger, #twittertaalgids en oh ja ook nog: a-technisch ben ik.

Deel dit bericht

3 Reacties

  1. Zo herkenbaar. We hebben er 26 jaar Mee te maken gehad.
    En zijn er nog niet 100% vanaf.

    Laat een reactie achter
  2. Zeer herkenbaar.
    Een familielid van ons heeft precies deze trekjes, zij projecteert haar tekortkomingen op anderen.
    Als je niet volgens haar “draaiboek” meewerkt, liggen jij en jouw naasten er helemaal uit.
    Het zijn zielige figuren, die in een fantasiewereld leven en zich tegenover vreemden lief en zorgzaam voordoen.
    Echte vrienden hebben ze niet.

    Laat een reactie achter
  3. Voor mijn zus. Ik weet nu pas wat je al die jaren hebt moeten doorstaan!! Respect!!

    Laat een reactie achter

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *