De highway to e-health

Wat hebben Amazon, Apple, Uber en Airbnb met elkaar gemeen? Ze komen met een eenvoudige oplossing voor een alledaags probleem.

Een oplossing die een duidelijke verbetering is ten opzichte van de gebruikelijke manier waarop iedereen gewend is om het probleem op te lossen, vaak omslachtig en tijdrovend.

De nieuwe oplossing is eigenlijk kinderlijk eenvoudig en zo vanzelfsprekend dat je je erover verbaast dat niemand eerder op dat idee is gekomen. Het is een oplossing die niet logischerwijs een vervolg is op de huidige oplossing, daar niet logischerwijs uit is ontwikkeld.

Het komt ook niet uit de hoek waar je een nieuwe oplossing uit zou verwachten. Het komt ‘out of the blue’, is zo aantrekkelijk, simpel en effectief dat het razendsnel ingang vindt bij een breed publiek. Een goed product verkoopt zich zelf.

Wat een goed product lijkt betekent niet dat het ook een goed product is. Wat voor de één een goed product is, wil niet zeggen dat een ander er ook mee wegloopt.

E-health lijkt een fantastisch product in de ogen van beleidsmakers en industrie maar blijkt al jaren minder succesvol dan verwacht, ondanks alle voordelen die het zou bieden, ondanks (financiële) analyses en voorspellingen. De digitale toekomst van de zorg lijkt minder rooskleurig dan ingeschat. De praktijk blijkt weerbarstig.

Waar zitten de obstakels? De centrale vraag is of e-health wel de oplossing is voor problemen die mogelijk niet als problemen worden ervaren. Dit zou mogelijk een verklaring zijn voor de terughoudendheid om e-health voortvarend in te voeren. Implementatie leidt niet automatisch tot acceptatie en acceptatie is een absolute voorwaarde voor een succesvolle implementatie.

De zorg is een complexe sector, van oudsher het domein van zorgverleners gericht op het bestrijden van ziekten en beter maken van de medemens, en wordt geleidelijk meer en meer bevolkt door niet-zorgverleners die gericht zijn op randvoorwaarden, regelgeving en financiële kaders.

Machtsonevenwichtigheden beïnvloeden het zorgproces. Commerciële partijen en industrie proberen in te haken op nieuwe ontwikkelingen. De minst gehoorde in dit over-complexe systeem is de patiënt/ cliënt, waar het in feite allemaal om zou moeten draaien. De frase ‘de patiënt centraal’ is een loze kreet in de betekenis van oprechte klantgerichtheid.

De fundamenten van het huidige zorgsysteem liggen verankerd in een verouderd paradigma gericht op het opsporen en genezen van ziekten waarbij de mens wordt gereduceerd tot een optelsom van zijn onderdelen. Net als een kapotte klok is hij te ‘repareren’. Ondanks de vele indrukwekkende wetenschappelijke ontwikkelingen is de grondgedachte gelijk gebleven.

De ziekte staat centraal met het systeem dat zich hier mee bezighoudt. De mens zelf, de eigenaar van zijn onderdelen, is een randverschijnsel gebleven. Eigen regie, eigen verantwoordelijkheid en eigen genezingsmogelijkheden blijven onderbelicht.

Met de volle aandacht op het ontstaan en manifesteren van ziekte speelt preventie een bijrol, terwijl preventie in een systeem gericht op behoud van gezondheid, juist de volle aandacht zou moeten krijgen. Omdat de mens niet (langer) als een machine kan worden beschouwd is ook het paradigma toe aan een 21e eeuw update.

Op de weg naar een succesvolle invoering van e-health zijn er een aantal ‘kloven’ te overbruggen:
-De kloof tussen de traditionele zorgverleners, functionerend binnen het verouderde zorgparadigma (zie boven), en de patiënt/ cliënt.
-De kloof tussen de e-health adepten: de niet-zorgverleners vanuit de ICT, vanuit de industrie, de beleidsmakers, de zorgverzekeraars, overheid et cetera en de zorgverleners, traditioneel ingesteld en digitaal gezien nog in het tijdperk van de fax.

Acceptatie begint bij de patiënt/ cliënt die duidelijk meerwaarde kan ervaren van e-health toepassingen bij problemen waar hij tegenaan loopt.

Het kunnen eenvoudige zaken zijn zoals reizen naar een ziekenhuis, het langdurig wachten, onnodig onderzoek, meerdere niet op elkaar afgestemde afspraken, het langdurig in onzekerheid verkeren door ontbreken van communicatie of het wachten op uitslagen. Dit zijn zaken waar e-health in de ogen van de patiënt meerwaarde zou kunnen bieden en daarmee tot acceptatie zou kunnen leiden.

Met dit laag hangende fruit zou e-health kunnen scoren. Wat complexer ligt het met het registreren van eigen medische data en gebruik van wearables zoals bijvoorbeeld een smartwatch of een Google glass.

Vervolgens zou in dit soort zaken vanuit de patiënt aansluiting moeten worden gezocht met de zorgverlener die zich op soortgelijke wijze gesteund zou kunnen voelen door e-health toepassingen die hem faciliteren bij het verlenen van zorg. Denk aan spraakherkenning bij documentatie, multidisciplinair overleg, contact met de patiënt, afspraken via e-mail, videocommunicatie enzovoort.

Toepassingen die het verlenen van zorg gemakkelijker maken in plaats van een extra belasting te vormen. Keep it Stupid Simple. In de interactie met de patiënt zal de zorgverlener er niet aan ontkomen om in te spelen op e-health ontwikkelingen bij zijn patiënten. Bijvoorbeeld het googelen van informatie, meedenken met betrekking tot het ziektebeeld, het gebruik van de smartphone en online afspraken maken.

Dit vereist een mindset van partnerschap in plaats van de veelal hiërarchische zorgverlener-patiënt relatie. In combinatie met het voor alle partijen gemakkelijker maken van het zorgproces zal het mijns inziens leiden tot snellere invoering van praktische e-health tools.

De (commerciële) partijen die zich enthousiast bezig houden met e-health zien veel bredere toepassingen van e-health, hebben geleidelijk een eigen wereld gecreëerd, en zich daarmee vervreemd van de traditioneel ingestelde wereld van de zorgverleners.

De gedrevenheid tot invoering van e-health roept bij zorgverleners weerstand op, waarmee deze gedrevenheid meer lijkt ingegeven door financiële belangen dan dat hiermee het belang van patiënt en zorgverlener is gediend.

Bij de laatst genoemde groepen zal draagvlak moeten worden gecreëerd voordat er een succesvolle implementatie kan plaats vinden. De highway to e-health kent enkele diepe gaten in het asfalt. Overbrugging is noodzakelijk voordat er vaart kan worden gemaakt.

Gastblog van Allan Vafi, MD MBA. Lees meer op www.allanvafi.nl.

Foto komt uit de collectie van Monique Paulina Jouvenaar-van Eerden.

Auteur: Mary

Mijn bio op twitter is aardig volledig: Kritisch, Nieuwsgierig, Moeder, Behulpzaam, Humor, Gehuwd, Regelaar, Spontaan, Flapuit, Creatieve geest, Ideeënbrein, Blogger, #twittertaalgids en oh ja ook nog: a-technisch ben ik.

Deel dit bericht op

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.